Werkmap praktijkonderzoek & startnotitie

1De rode draad

De rubric beoordeelt drie dingen. Houd ze als kapstok aan:

1. De fases signaleren → oriënteren → onderzoeken zijn herkenbaar gevolgd.
2. Het businessplan bevat een marketingplan, een financieel plan en een risicoanalyse.
3. Elke keuze is onderbouwd met literatuur of met je eigen onderzoek.

Punt 3 is waar het cijfer omhoog of omlaag gaat. Bij elke keuze die je maakt — waarom een app, waarom video's, waarom deze doelgroep, waarom interviews — moet ergens staan waarom, met een bron of een onderzoeksresultaat erbij. Schrijf nooit "wij denken dat" zonder onderbouwing.

Zo hangen de fases samen:

2Signaleren — het probleem

Een sterke signaleren-paragraaf laat zien: er is een echt probleem, het raakt de doelgroep, en het past bij ergotherapie. Voorbeelduitwerking om aan te scherpen:

Koppel het expliciet aan ergotherapie. Mobiliteit, eigen regie, autonomie en betekenisvol handelen zijn kernbegrippen van het vak. Een loophulpmiddel uitstellen kost juist participatie en zelfstandigheid. Eén of twee zinnen die dit benoemen maken je signaleren direct sterker en relevanter voor jullie opleiding.

3Oriënteren — literatuuronderzoek

Hier verzamel je wat al bekend is. Dit voedt zowel je probleemonderbouwing als je productkeuzes. Zoek gericht naar:

• Stigma en acceptatie van loophulpmiddelen bij ouderen — wetenschappelijke artikelen (zoektermen o.a. "stigma walking aids older adults", "assistive device non-use", "ervaringen rollatorgebruik ouderen").
• Valpreventie en cijfers — RIVM en VeiligheidNL geven cijfers over valincidenten bij ouderen. Dit onderbouwt de urgentie van je probleem.
• De rol van de ergotherapeut bij hulpmiddeladvies en eigen regie — Ergotherapie Nederland en het beroepsprofiel ergotherapie.
• De rol van naasten en mantelzorgers in besluitvorming — bijvoorbeeld MantelzorgNL, KBO-PCOB.
• Bestaande apps en toolkits — een korte concurrentiescan. Dit hoort bij oriënteren én voedt straks je marketingplan: bestaat er al iets vergelijkbaars, en wat doen jullie anders?

Voor de onderzoeksmethodiek zelf is je kernbron: Wouters, E., Zaalen, Y. van, Bruijning, J. Praktijkgericht onderzoek in de (para)medische zorg. Bussum: Coutinho; 2021.

4Onderzoeken — praktijkonderzoek in 9 stappen

1Vooronderzoek

Verzamel achtergrondinformatie via literatuur, vóór je zelf data ophaalt.

2Vraagstelling

Jullie bevragen twee groepen, dus twee deelvragen. Beide moeten niet alleen het probléém verklaren, maar ook concreet jullie toolkit voeden.

1. Richting ouderen: Wat maakt dat thuiswonende ouderen terughoudend zijn om een loophulpmiddel (rollator of loopstok) te gebruiken of erover te praten?
2. Richting naasten: Wat ervaren naasten als zij het gesprek over een loophulpmiddel willen aangaan, en wat hebben zij nodig om dat gesprek makkelijker te maken?

3Methode kiezen en beschrijven

Onderbouwde keuze: kwalitatief onderzoek, omdat er weinig bekend is over het onderwerp en jullie ervaringen, gevoelens en betekenis willen begrijpen — en omdat je bij een gevoelig onderwerp als schaamte moet kunnen doorvragen.

• Ouderen: semi-gestructureerd interview. Diepgang nodig; doorvragen op gevoelige punten kan niet met een vragenlijst.
• Naasten: ook semi-gestructureerd interview. Wil je meer naasten bereiken met minder diepgang, dan is een vragenlijst met open vragen een alternatief — maak die keuze bewust en beschrijf waarom.

Onderbouw met je methodebron (Wouters et al., paragraaf over kwalitatief onderzoek / interviews).

4Voorbereiding methode

Respondenten beschrijven:

• Ouderen: thuiswonende ouderen (bv. 70+) die nog geen of pas recent een loophulpmiddel gebruiken — juist die groep zit het dichtst bij jullie probleem. Streef naar ± 4–6.
• Naasten: volwassen kinderen of partners van thuiswonende ouderen. Streef naar ± 4–6.

Plan voor werven: eigen netwerk en familie, eerstelijns(ergotherapie)praktijken of stageplekken, lokale ouderenorganisaties of buurthuizen, docenten. Werk je met een kwetsbare doelgroep — wees zorgvuldig.

Voorbereiden: topics formuleren, per topic interviewvragen, en een interviewformulier opstellen. Mogelijke topics:

• Ouderen: huidige ervaring met mobiliteit · gedachten en gevoelens bij loophulpmiddelen · wat houdt tegen · reactie van de omgeving · wat zou helpen.
• Naasten: wat zien zij gebeuren · eerdere gesprekspogingen · wat ging goed of moeizaam · waar hebben zij behoefte aan.

Ethiek: vraag toestemming (informed consent), verwerk anoniem, en wees voorzichtig — schaamte en afhankelijkheid zijn gevoelige onderwerpen.

5Check en akkoord projectdocent

Laat je vraagstelling, methodebeschrijving en interviewformulier eerst door je projectdocent checken. Vraag om geschreven feedback en laat ook de definitieve versie zien vóór je data verzamelt.

6Data verzamelen

Neem de interviews af in een rustige setting (kan ook digitaal). Vraag toestemming om op te nemen voor verwerking. Bereid elk interview goed voor.

7Data uitwerken

Maak een letterlijk transcript van elk interview. Werk eventuele open vragen overzichtelijk uit.

8Data analyseren

Kwalitatieve analyse: orden alle antwoorden per thema, en binnen een thema de antwoorden die bij elkaar passen. Thema's komen uit je data, maar verwacht bijvoorbeeld richtingen als: schaamte en identiteit, praktische drempels, rol van de omgeving, en wat zou helpen.

9Verslaglegging

• Introductie op het praktijkonderzoek: gekozen methode en waarom, hoe respondenten zijn benaderd, wat het doel was.
• Een samenvattende alinea per deelvraag (ouderen en naasten).
• Verwijs naar de transcripten en analyses in de bijlagen.
• De belangrijkste stap: koppel de resultaten terug naar je product. Schrijf letterlijk "uit ons onderzoek bleek X, daarom bevat onze toolkit Y." Zo wordt zichtbaar dat je productkeuzes onderbouwd zijn — precies wat de rubric vraagt.

5Het businessplan

Marketingplan

• Doelgroep / klant: naasten van thuiswonende ouderen die het gesprek willen aangaan (zij betalen). Gebruiker is de naaste samen met de oudere.
• Waarde / positionering: het taboe doorbreken en het gesprek openen zonder schaamte, vanuit een ergotherapeutische blik op eigen regie.
• Inhoud van de toolkit: video's, voorbeeldvragen, gesprekshandleiding, en uitleg waarom ouderen dit zo ervaren — onderbouw elk onderdeel met onderzoek.
• Kanalen: huisartsenpraktijken, eerstelijns ergotherapie, ouderen- en mantelzorgorganisaties, social media.
• Prijs: [eenmalige aankoop of abonnement — kies bewust en onderbouw].

Financieel plan

Een eenvoudige begroting volstaat (basisniveau). Zet tegenover elkaar:

• Eenmalige kosten: app laten ontwikkelen, video's produceren, content / expertinbreng.
• Terugkerende kosten: onderhoud en hosting, marketing.
• Inkomsten: prijs per gebruiker × verwacht aantal gebruikers.
• Break-evenredenering: hoeveel betalende families heb je nodig om de kosten te dekken?

Risicoanalyse

Benoem risico's én een aanpak (mitigatie) per risico:

• Lage betalingsbereidheid — over een taboe-onderwerp betalen ligt gevoelig. Mitigatie: een deel gratis aanbieden, of op termijn financiering via zorgverzekeraar / gemeente onderzoeken.
• De toolkit voelt zélf als opgedrongen — dit is het belangrijkste risico. Jullie product is vóór families, maar als families het inzetten op ouderen kan het hetzelfde gevoel oproepen dat jullie juist willen wegnemen. Toets dit expliciet in je interviews met ouderen, en maak het een ontwerpprincipe dat de toolkit de regie van de oudere respecteert.
• Privacy — van persoonsgegevens en eventueel gevoelige content. Mitigatie: dataminimalisatie, duidelijke voorwaarden.
• Concurrentie van gratis informatie — onderbouw met je concurrentiescan wat jullie uniek maakt.
• Digivaardigheid — een deel van de doelgroep is minder digitaal vaardig. Mitigatie: eenvoudig ontwerp, eventueel een fysiek onderdeel naast de app.

6Checklist tegen de rubric

• Signaleren, oriënteren en onderzoeken zijn alle drie herkenbaar als aparte fases in het verslag.
• Het onderzoek volgt de 9 stappen en is gecheckt door de projectdocent (stap 5).
• Het businessplan bevat een marketingplan, een financieel plan én een risicoanalyse.
• Bij elke keuze (product, doelgroep, methode) staat een onderbouwing met bron of onderzoeksresultaat.
• De onderzoeksresultaten zijn expliciet teruggekoppeld naar de inhoud van de toolkit.

Waarom — de aanleiding

Sinds thuiswerken voor veel kantoormedewerkers normaal is geworden, werken mensen vaak aan de keukentafel of op de bank, met een laptop zonder los scherm of toetsenbord. Dit leidt tot nek-, schouder- en rugklachten. Werknemers leggen het verband met hun werkplek vaak pas laat, weten niet goed hoe ze hun plek beter inrichten, en werkgevers hebben thuis minder zicht op de werkplek dan op kantoor. De klachten kunnen leiden tot verminderd functioneren en uiteindelijk tot verzuim.

Wat — het doel

Het fundament van de startnotitie. Formuleer het concreet, meetbaar en gericht op het resultaat.

Let op het verschil dat het boek benoemt: dit is een resultaat ("er ligt een onderbouwd concept"), geen activiteit ("we nemen interviews af"). Jullie boek geeft hierna nog een korte uitleg over het concreet en meetbaar maken van doelen — gebruik die om dit verder aan te scherpen.

Voor wie — de doelgroep

• Gebruiker: thuiswerkende kantoormedewerkers met beginnende lichamelijke klachten.
• Klant in het businessplan: werkgevers, die belang hebben bij gezonde medewerkers en minder verzuim.

Wie — de opdrachtgever

[In een studieproject: vul in wie jullie opdrachtgever is — bijvoorbeeld de opleiding, een projectdocent of een (fictieve) praktijkorganisatie.]

Wie — het projectteam

• Kernteam: de projectgroep. [Verdeel rollen, taken en verantwoordelijkheden — wie doet wat, wie heeft welke bevoegdheden.]
• Eventueel: betrokkenen die meedenken of helpen (voorhoedespelers) en partijen die je nog moet meekrijgen (achterhoedespelers).

Wanneer — de planning

• Tussenresultaten zichtbaar: [bv. startnotitie af, vooronderzoek af, dataverzameling af].
• Eindresultaat gereed: [einddatum van het project].

Waar — afbakening

De innovatie richt zich op thuiswerkende kantoormedewerkers [afbakening: bijvoorbeeld een bepaalde sector of bedrijfsgrootte]. Hiermee baken je tegelijk je "markt" af voor het businessplan.

Randvoorwaarden / criteria

• Kwaliteit: voldoen aan de beoordelingscriteria (rubric); keuzes onderbouwd met literatuur en onderzoek.
• Informatie: toegang tot bruikbare literatuur en tot respondenten.
• Tijd: de looptijd van het project.
• Geld: [beschikbaar budget, bijvoorbeeld voor het onderzoek].
• Overig: zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens (privacy / AVG).

Hoe — de werkwijze

Projectmatig. Het idee wordt onderbouwd via literatuuronderzoek en een praktijkonderzoek (de 9 stappen) en uitgewerkt tot een businessplan. [Eerste schets van het onderzoek: kwalitatief, waarschijnlijk interviews met thuiswerkers; de onderzoeksvraag en methode worden na het vooronderzoek definitief gemaakt.]